Belgrade Live Logo  
     


  @goranmatejin
Facebook grupa
Početna strana Beogradski vodič Dešavanja u Beogradu Pozorišta u Beogradu Muzeji Beograda Bioskopi Beograda Noćni klubovi u Beogradu Restorani Beograda Splavovi u Beogradu Smeštaj u Beogradu Rent A Car Kontakt
Ponedeljak
Utorak
Sreda
Četvrtak
Petak
Subota
Nedelja




ZNAMENITOSTI U BEOGRADU

Knez Mihajlova ulica

Knez Mihailova ulica predstavlja ponos svih Beogradjana i popularno šetalište, kako lokalnih stanovnika, tako i gostiju iz unutrašnjosti i iz inostranstva. Ovo je jedinstvena ulica glavnog grada, sklop starina i modernog, prošlosti i budućnosti, spoj pešačke zone i šoping centara.
Knez Mihailova ulica, pešačka zona i trgovački centar je zakonski zaštićena kao jedno od najstarijih i vrednijih spomeničkih ambijenata, sa reprezentativnim zgradama i građanskim kućama nastalih krajem 70-ih godina XIX veka. Smatra se da je još u vreme Rimljana ovde bio centar naselja Singidunum, a u vreme Turaka na ovom području krivudale su ulice sa baštama, česmama i džamijama. Sredinom XIX veka ovde je u gornjem delu bila bašta kneza Aleksandra Karađorđevića. Nakon izrade regulacionog plana Beograda, koji je 1867. izradio Emilijan Josimović, ulica je brzo izgrađena i dobila svoju karakterističnu fizionomiju i sadržaj. U njoj se grade kuće i nastanjuju najuticajnije i najbogatije porodice tadašnjeg trgovačkog i političkog Beograda. Godine 1870. Uprava grada je i zvanično krstila ulicu dajući joj ime — ulica Kneza Mihaila.

Avala


Avalski televizijski toranj je toranj na planini Avali, pored Beograda, Avalski toranj bio je projektovan od 1959-1960. godine, a izveden od 1961. do 1964. godine, a potom pušten u rad 1965. godine. Bio je visok 202,87 metara. Jedan od najlepših TV predajnika u Evropi i svetu proradio je, posle petogodišnje izgradnje. Remek-delo arhitekture, jedini toranj na svetu koji je za presek imao jednakostranični trougao koji je simbolisao srpski tronožac za sedenje, projektovali su arhitekti Uglješa Bogunović i Slobodan Janjić, kao i konstruktor, akademik Milan Krstić. Izgradnja tornja bila je poverena građevinskom preduzeću „Rad“ iz Beograda.
Stotinak građevinara radilo je neprestano ugradivši više od 4.000 tona armiranog betona. Vrhunac posla bila je postavka 60 metara visoke antene, teške oko 25 tona, koju su montirali majstori „Goše“ iz Smederevske Palanke. Početkom maja 1965. godine toranj je dobio konačni izgled i postavljene su televizijske i radio antene. U to doba je bio jedini toranj sa osnovom u obliku jednakostraničnog trougla. Ranije je restoran bio na gondoli na 118 m, ali je zatvoren od 1970. Godine. Naizgled „mršav“, na tri noge, koje su se oslanjale na temeljne blokove ukopane 1,4 metra u stenu, toranj je odolevao zubu vremena i naletima košave „šetajući“ u prečniku i od jednog metra. Srušen je 29. aprila 1999. godine avionskom bombom tokom NATO agresije na SRJ 37-og dana bombardovanja.
Do rušenja Svetskog trgovinskog centara 11. septembra 2001. godine Avalski toranj je bio najviši srušeni objekat na svetu.

Skadarlija


Skadarlija je čuvena boemska četvrt u Beogradu. Obuhvata nešto širi prostor nego što je sama Skadarska ulica odakle i potiče naziv – Skadarlija. Često je upoređuju sa Atinskom Plakom ili Pariskim Monmartrom.
Duh starih boema i prohujalih vremena ovde se oseća veoma intenzivno a tada, u ta davna vremena, Skadarlija je bila četvrt na čijim mansardama su živeli glumci i drugi umetnici, naročito poete i književnici. Okupljali su se u ovdašnjim kafanama i „bančili“ do kasno u noć…
Kažu da glumci obližnjeg Narodnog pozorišta zbog treme pre predstave nisu ništa jeli po čitav dan a po završenoj predstavi dolazili su ovde da večeraju i opuštaju se uz zvuke narodne pesme i muzike… Neki pesnici poput Đure Jakšića (koji danas ima i svoj spomenik u Skadarliji) bili su redovni gosti Skadarlijskih kafana i svojim prisustvom i delom ostavili su trajne pečate na Skadarlijskoj kamenoj kaldrmi.
Čari i šarm Skadarlije i danas se kriju u atmosferi i duhu starih vremena koji ne napuštaju ovu starogradsku četvrt. Ovde su brojni restorani tradicionalne domaće kuhinje, art galerije, kafei, poslastičarnice… Srešćete ovde šarmantne gradske dame koje prodaju ruže, putujuće glumce koji drže svoje monodrame, vračaru koja će vam pogledati u dlan… možete da hranite golubove ili jednostavno, da sedite na klupi ili na nekoj od brojnih restoranskih bašta i terasa i posmatrate sav taj šareni svet, osluškujete sve svetske jezike i žagor belosvetskih putnika što ih danas nazivamo turisti… Možete da posmatrate nestvarne murale – iscrtane zidove i fasade po kojima je Skadarlija prepoznatljiva i raspravljate da li je prozor ili cvetni balkon koji vidite u daljini pravi ili lažni, nacrtani…
Skadarlija se „spušta“ od strogog centra grada ka Bajlonijevoj pijaci, velikom pijačnom trgu prepunom tezgi, prodavaca, kupaca, golubova… Na kraju Skadarlije, na platou ispred Bajlonijeve pijace nalazi se Sebilj česma – simbol i nesebičan poklon grada Sarajeva gradu Beogradu.
Na Skadarliju se oslanjaju i zidovi stare fabrike piva koji joj daju neki poseban šarm i originalnost. Neobična, reklo bi se, neuklopljena zgrada osnovne škole „Skadarlija“. Ovde jednu od svojih zgrada ima i Narodna banka Srbije. Tu su i mali simpatični hotel „Petit Piaf“, restorani „Tri šešira“, „Šešir moj“, „Dva jelena“, „Dva bela goluba“, „Ima dana“, „Zlatni bokal“ i mnogi drugi…


Ada Ciganlija


Ada Ciganlija je izduženo rečno ostrvo nastalo na četvrtom kilometru Save od Ušća u Dunav. Naziv Ciganlija bi mogao predstavljati toponim keltskih reči „singa" i „lia", koje znače ostrvo i podvodno zemljište. Naziv je dočaravao promenljivost vodostaja Save. Pri niskom to je bila Singa, pri visokom Lia. „Singalija" se vremenom pretvorilo u Ciganlija. Knez Miloš Obrenović je 1821. godine, ostrvo proglasio za državno i narodno dobro, a tako je i ostalo.
Zbog lepote, Branislav Nušić je Adu nazvao „Vodeni cvet" i tu osnovao istoimene satirične novine. Od tada, pa kroz decenije, Ada je magično privlačila umetnike i pustolove, koji su očarani, na njoj ostajali, bilo kao stvaraoci ili zanesenjaci. Pregrađivanjem desnog rukavca , 1967. godine, Ada postaje poluostrvo, okruženo nasipom i omeđeno Savom sa jedne i Savskim jezerom sa druge strane. Danas, zajedno sa Adom Međicom, Jezerom i delom Makiškog polja, Ada zauzima površinu od 800 hektara. Savsko jezero je rezervoar pijaće vode gradskog vodovoda i spada u zonu najstrožije vodozaštite, jer je od strateškog značaja za Beograd. Ada je očuvala svoja prirodna bogatstva, koja čine dinamičan ekosistem i predstavljaju ekološku oazu.Gusta listopadna šuma, u kojoj dominiraju hrastovi i brestovi, prirodno je stanište za brojne vrste ptica, pojedinih glodara, insekata, vodozemaca i gmizavaca. Sredinom 20. veka ostrvo je pošumljavano američkom toplom i zelenim jasenom. Videti na Adi srndaća, zeca, lisicu, svakojake „zverke", pa čak i divlju svinju, i to se dešavalo. U prirodnoj simbiozi flore i faune, ostrva, reke i dva velika jezera, sa osobinama jedinstvenog ekosistema, stvorena je prijatna mikroklima, različita od gradske žege. Još postoje delovi „netaknute prirode", obrasli divljom vegetacijom. Savsko jezero, koje je dugo 4,2 kulometra i prosečno široko 200 metara, sa dubinom izmedju četiri i šest metara, raznovrsno je poribljeno, a najviše je tolstolobika. U Jezeru žive i veliki somovi, koji nisu opasni po ljude. Vodena trava prirodno prečišćava Savsko jezero, tako što se hrani njegovom vodom vezujući za sebe fosfor, azot i nečistoću. Njenim šišanjem i odnošenjem, Jezero se oplemenjuje nekoliko puta u toku godine. Ono je povezano vodopropusnom branom, na gornjem nasipu, sa Taložnikom, manjim prečišćenim i ograđenim jezerom, koje je u sistemu vodoizvorišta. Iz Taložnika se u Savsko jezero neprestano ubacuje filtrirana voda, dok se pomoću pumpi na donjem špicu, iz Jezera izbacuje voda u Čukarički rukavac. Time je veštački obezbeđena njegova protočnost. Upotreba plovila sa motorom na Jezeru, strogo je zabranjena. Zbog ekoloških razloga zabranjeno je i uvođenje pasa na kupalište. Potreba da se na Adi Ciganliji uredi najveća velegradska plaža, učinila je da Savsko jezero postane višenamensko. Koristi se za sport i rekreaciju. Na njemu se mnogo puta okupilo više od 300.000 kupača, a održano je na stotine državnih i međunarodnih takmičenja u sportovima na vodi. Zato je sinonim za Adu - Beogradsko more. Na ostrvu je smešteno više desetina registrovanih sportskih klubova. Izmedju jezera i 7,5 kilometara duge, osvetljene šetačke staze, kojom je okruženo, prostire se sljunkovita plaža. Kupalište je jedno od najvećih i najbezbednijih u Evropi, po zvaničnim statistikama. Opremljeno je kompletnom infrastrukturom, javnim kupatilima, tuševima i česmama, čija upotreba besplatna. Opslužuju ga stručne spasilačke službe, nekoliko lekarskih ambulanti, policija, kao i radnici komunalnih službi. Oko njega se razvio urbano - sportski ambijent, ušuškan u zelenilo i travnjake, prošarane pešačkim i biciklističkim stazama od čvrstog materijala. Ada Ciganlija je jedini gradski park u celosti dostupan i uredjen po meri osoba sa posebnim potrebama, koji u njemu imaju obezbedjen toalet, parking prostor, dok su sve staze sa kosim završecima, bez ivičnjaka. Sa više od 50 sportskih terena, Ada je najveći sportski centar u Beogradu, sa jedinstvenim sadržajem. Uredjeni piknik prostor namenjen je paljenju vatre i spremanju roštilja, a izletnici ga koriste besplatno.
Ugostiteljsku ponudu ostrva čine 70 restorana u rustičnom stilu, raspoređenih oko jezera i desetine splavova - restorana na Savi. Posebnu čaroliju doživljavaju vlasnici i posetioci splavova - kućica za odmor, kojih je više stotina duž cele obale. Na samom ostrvu, nalazi se „Ada Safari", manje jezero poribljeno šaranom, na kojem se redovno održavaju ribolovačka takmičenja. U neposrednoj blizini „safarija", smešteno je dečje pozorište - igralište „Robinzonovo ostrvo", koje redovno prikazuje predstave „Život na pustom ostrvu" i „Robinzon i pirati". Letnja sezona je vreme kada naročito oživljava scena ispod velikih tribina, gde se održavaju zabavni i kulturni programi i spektakli.
Na ulazu na Adu Ciganliju nalazi se parking prostor za hiljadu vozila, a u Čukaričkom rukavcu smešten je zimovnik za čamce - marina „Ada Ciganlija". U planu je čišćenje rukavca i izgradnja nove moderne marine, koja će ispuniti svetske standarde. Do Ade Ciganlije se može stići biciklističkom stazom uz desnu obalu Save od Ušća. Od Bloka 70 na Novom Beogradu, celoga dana radi prevoz čamcima, a leti se uvode i tri redovne autobuske linije Gradskog javnog prevoza. Tokom tekuće decenije očekuje se i izgradnja mosta od Banovog brda do Novog Beograda, koji će biti smešten ispod donjeg špica Ade Ciganlije. Sve više, Ada Ciganlija postaje izletište za sva godišnja doba. Mediji redovno prate događaje na Adi Ciganliji i rado o njima izveštavaju.

Veliko ratrno ostrvo


Na ušću reke Save u Dunav, u trouglu koji omeđuju Beograd, Zemun i ostaci nekada nepregledih močvara i ritova na levoj obali Dunava, smeštene su dve dunavske ade – Veliko i Malo ratno ostrvo i nekoliko sprudova. One predstavljaju poslednje oaze netaknute prirode, vodom razdvojene od urbanog jezgra Beograda. Ovaj ostatak nekadašnjih vlažnih staništa Dunava zaštićen je pod zajedničkim imenom "Veliko ratno ostrvo".
Veliko i Malo ratno ostrvo predstavljaju jedinstvenu geološku i morfološku tvorevinu nastalu od podvodnog spruda koji je „izronio“ tokom 16. veka. Površinski slojevi ada su aluvijalne naslage reke Dunav. Bujnu vegetaciju grade vodene i močvarne zajednice, kao i zajednice poplavnih šuma bele vrbe, bademaste vrbe, krte vrbe, crne topole, zelenog jasena i bagremca.
Razvijena vegetacija i postojanje većih vodenih površina omogućava da se ovde hrani, gnezdi i razmnožava veći broj ptica od međunarodnog značaja, kao što su patka pupčanica, patka crnka, žuta pliska, mali gnjurac, žuta čaplja i dr.
Mnoge vrste riba u periodu mresta zalaze u privremeno oformljene ili stalne bare na samom ostrvu ili u njegovom priobalju, koje je bogato vodenom i ritskom vegetacijom. Izolovan od antropogenih uticaja, ovo područje na kome se odražava dinamika promene vodostaja Dunava, proglašeno je za prirodno riblje plodište.
U zaštićenom prirodnom dobru utvrđene su tri zone zaštite: zona zaštite prirode (koja ima karakter specijalnog rezervata prirode i obuhvata zonu priobalja ostrva), zona rekreacije (koja obuhvata unutrašnje delove ostrva) i zona turizma (koja obuhvata plažu „Lido“ sa planiranim proširenjem).
Na ostrvo se može stići samo vodenim putem, dok se u toku kupališne sezone prelaz obezbeđuje i pontonskim mostom sa zemunskog keja. Na ostrvu se nalazi već pomenuto „Lido“, koje je pored Ade Ciganlije, najpopularnija plaža Beograda.

Kalemegdan


Istovremeno je i najznačajniji kulturno-istorijski kompleks, u kojem dominira Beogradska Tvrđava iznad ušća Save u Dunav. Naziv Kalemegdan odnosi se samo na prostorni plato oko Tvrđave koji je osamdesetih godina 19. veka pretvoren u park. Plato je, dok je Tvrđava bila glavno vojno uporište Beograda, služio da se neprijatelj osmotri i sačeka za borbu; zbog toga i njegovo ime potiče od turskih reči kale - polje i megdan - borba. Turci su Kalemegdan nazivali i Fićir-bajir što znači "breg za razmišljanje".
Preuređivanje u park otpočelo je, posle predaje Tvrđave Srbima (1867), po naređenju kneza Mihaila Obrenovića. Idejne skice za uređenje Kalemegdana napravio je prvi beogradski urbanista Emilijan Josimović. Zelenilo je zasađeno između 1873. i 1875. godine, kada Beogradskom tvrđavom komanduje pukovnik Dragutin Žabarac, ađutant kneza Miloša Obrenovića u doba njegove druge vladavine.
Plansko uređivanje Kalemegdana počinje 1890. Tada je vojska predala park Beogradskoj opštini. Ondašnji predsednik opštine Nikola Pašić odobrio je prvi kredit za uređivanje Kalemegdana od 10.000 tadašnjih dinara. Godine 1905. pristupilo se proširivanju parka, uređivanjem Malog Kalemegdana, koji se prostirao od paviljona "Cvijeta Zuzorić" do Zoološkog vrta.
Pre Prvog svetskog rata Kalemegdanski park završavao se na mestu gde su sada kamene stepenice (vode prema donjoj terasi). Zemljište iza ovih stepenica bilo je sve do 1929. potpuno neuređeno i obraslo u korov. Posle 1931. parkovske površine proširene su i na Gornji grad. U parku je postavljeno više spomenika poznatim kulturnim i javnim radnicima. Na Kalemegdanu su Vojni muzej, Umetnički paviljon "Cvijeta Zuzorić", Gradski zavod za zaštitu spomenika kulture, Zoološki vrt, dečiji zabavni park, veći broj sportskih igrališta, ugostiteljskih objekata, Prirodnjački muzej.

Botanicka basta Jevremovac


Botanička bašta "Jevremovac" je jedinica Biološkog fakulteta Univerziteta u Beogradu. Osnovana je 1874. odlukom Ministarstva prosvete Kraljevine Srbije, na predlog Josifa Pančića, koji je bio i njen prvi upravnik. Godine 1889. godine kralj Milan Obrenović poklonio je imanje (koje je nasledio od svog dede Jevrema) Velikoj školi u Beogradu za Botaničku baštu, ali pod uslovom da se zove "Jevremovac". Na tom mestu i pod tim imenom nalazi se i danas.
Botanička bašta se prostire na površini od oko 5 hektara, gde se na otvorenom prostoru nalazi preko 250 vrsta drveća i žbunja, domaćih, evropskih i egzotičnih biljaka, a ukupan biljni fond danas čini oko 500 drveta, žbunja i zeljastih biljaka. Botanička bašta obuhvata pored otvorenih površina, Staklenu baštu i prostorije Instituta za botaniku (upravna zgrada, herbar, biblioteka, slušaonica, laboratorije).
Staklena bašta, podignuta 1892. godine, pokriva prostor od 500 m2. U vreme kada je građena predstavljala je jednu od najvećih i najlepših staklenih bašti u ovom delu Evrope. U Staklenoj bašti se gaje brojne tropske i suptropske vrste biljaka od kojih treba pomenuti: Phoenix Canariensis, Chamaerops Humilis, Cereus Peruvinianus...
Herbarijum sadrži bogatu zbirku biljaka sa Balkanskog poluostrva i čitave Evrope koja broji oko 120.000 herbarijumskih tabaka i preko 300.000 eksikata. Biblioteka jedna je od najstarijih i najbogatijih na ovim prostorima. Pored 200 naučnih i stručnih časopisa sadrži i preko 6.000 knjiga.
Otvorena je za posetioce tokom godine od 1. maja do 1. novembra (09.00-19.00).

Gardoš


Milenijumski spomenik na Gardošu je samo deo bogatog kulturnog nasledja gradske Opštine Zemun, odnosno grada Beograda, u čijoj ingerenciji se spomenik i nalazi i deo je šire ambijentalne celine “brdo Gardoš“ koja pored Kule, obuhvata i ostatke zidina datiranih na XIV vek, kao i samu uzvisinu brdo Gardoš koje se izdiže iznad desne obale Dunava u visini 112m. Utvrdjenje na bregu se pominje još u jedanaestom veku. Postojeće zidine sa četiri kružne kule takozvanog gotskog tipa, podignute su krajem XIV i početkom XV veka. Po predanju na ovom mestu nastaje naselje ribara i malih zanatlija. Naselje dobija svoje gabarite i razvoj u drugoj polovini XVIII veka, delimično XIX veka.
Prema istorijskim podacima naziv Gardoš je slovenskog porekla, odnosno izmenjen oblik starosrpske imenice „GRAD“, kojoj su kasnije Ugari dodali nastavak „OŠ“. Sama uzvisina dominira položajem nad aluvijalnom ravnicom, na kojoj je ranije izgradjen antički „TAURUNUM“, začetak srednjovekovnog i savremenog Zemuna. Upravo na ovom mestu se može pratiti kontinuitet života ljudi u ovim krajevima, od neolitske civilizacije do danas.
Zahvaljujući arheološkim iskopavanjima na području Gardoša, otkrivene su alatke od Glačanog kamena i kostiju, keramičko posudje, takodje i drugi ukrasi starčevačke i vinčanske kulture. Svi prikupljeni ostaci se danas čuvaju u Zavičajnom muzeju u Glavnoj ulici u Zemunu.
Danas je Milenijumski spomenik, kula na Gardošu zaštićen kao deo prostorno kulturno istorijske celine „Staro jezgro Zemuna“ u okviru grada Beograda, koje ima prvorazredni kulturno turistički značaj na lokalnom , regionalnom i nacionalnom nivou.

Nebojšina kula


Kula je dobila naziv negacijom glagola bojati se, što bi značilo da se kula ne boji ni jednog neprijatelja i da je neosvojiva. Često se nepravilno naziva i "Nebojšina kula" usled nedovoljnog poznavanja istorije i lakšeg pamćenja imena (zbog prirode jezika "Nebojšina kula" zvuči ispravnije iako je potpuno drugačijeg značenja).
Prema legendi kula Nebojša je bila Donžon kula Beogradske tvrđave u doba despota Stefana, koja je verovatno izgledala poput Despotove kule u manastiru Manasija. Legenda dalje kaže da se kula kao Neosvojiva, kada su Turci nakon teških borbi zauzeli skoro celu Beogradsku tvrđavu, vinula u vazduh i odletela u Donji grad van njihovog domašaja, tako da je oni nikada nisu ni zauzeli. Od toga vremena ona stoji na svom današnjem mestu da svedoči o svojoj nepobedivosti i nepokornosti.
Prvobitni nazivi kule bili su Bela i Temišvarska kula, da bi svoj današnji naziv dobila tek u XVII veku. Tada je u eksploziji baruta odleteo u vazduh Mali Grad sa prvobitnom kulom Nebojšom (prostor od Deferdareve kapije do Pobednika), posle čega je naziv Nebojša prešao na kulu u pristaništu. Kula Nebojša ima osnovu pravilnog osmougla sa debelim zidovima. Ima četiri sprata i prizemlje (pet etaža) sa ukupnom visinom od 22m. Na svakoj strani spratova smešteni su otvori za topove kojima je posada mogla da dejstvuje po napadačima kako sa reka tako i sa kopna. Kula je ranije imala zaravnjeni vrh sa grudobranom i isturenim drvenim konzolama za dejstvo po neprijatelju. U prvoj polovini XVIII veka tokom velike obnove Beogradske tvrđave koju su sproveli Austrijanci, vrh kule sa grudobranima je zamenjen krovnom konstrukcijom koja je opstala do današnjih dana.
Kula spada u red tipičnih artiljerijskih višespratnih kula koje su se u to doba gradile u skoro svim utvrđenim gradovima tog doba. Kula Nebojša je nastala oko 1460. godine. Izgradili su je Ugari da bi zaštitili prilaz Dunavskom pristaništu i njega samog od turskih napada. Turci su prilikom osvajanja Beograda 1521. godine uspeli da prodru u Donji grad tek kada su artiljerijom srušili Kulu Nebojšu. Ona je sa svojim topovima imala veliki značaj u burnoj istoriji Beograda kao, uz kulu Mlinaricu, najjača kula u Donjem gradu. Zbog toga je često bila na udaru osvajačkih artiljerija, tako da je više puta rušena i ponovo podizana.
Sa gubitkom značaja Dunavskog pristaništa i njegovim zatrpavanjem kulu Nebojšu Turci pretvaraju u najpoznatiju tamnicu Beogradske tvrđave. Ona zbog te uloge postaje jedan od mračnih simbola Beograda poput Bele Kule u Solunu ili Tauera u Londonu.
Njen najpoznatiji zatočenik je bio veliki grčki rodoljub Riga od Fere koji je u njoj pogubljen 24. 06. 1798. godine. Pored njega u njoj je život izgubio i mitropolit Metodije, koji je ubijen 1800. godine po naredbi Hadži Mustaf paše.
Kula Nebojša posle restauracijeKula Nebojša je poslednju restauraciju doživela 1964. godine, a danas zatvorena za javnost, dok su njeni spoljašnji zidovi u dobrom stanju.